Bugun Turkiye'de 61 universite var. 229 degisik dalda diploma veriliyor ve hizla cogalan universiteler icin "Kalitesizlesme" elestirisi yapiliyor, "En iyilerinin" hangileri oldugu sorusuna yanit araniyor. Biz de en iyi on universiteyi saptayabilmek icin, Türkiye capinda bir arastirma yaptik. Bilim insanlari ve yoneticilerden olusan sekiz kisilik bir kurul, en iyi on universiteyi belirledi. Bu dizide en iyi universiteler, diger universitelerin iyi fakulteleri ve egitimde ikinci yillarini dolduran uc ozel universiteyle ilgili bilgileri bulacaksiniz. Henuz mezun vermedikleri icin, Bilkent disindaki diger vakif universitelerini, bu degerlendirmeye katmadik. Ozgun bir yeri bulunan Mimar Sinan Universitesi'ni de ayri olarak ele aldik.

BUGUN,

Turkiye'de 61 universite var. Bu sayi, yakin tarihe kadar hayal bile edilemezdi. Oysa, Turkiye'nin "Ýlk ve tek" universitesini bitiren binlerce aydin, bilim insani, hukukcu hala aramizda. Evet, Turkiye, Osmanli'dan Cumhuriyet'e kadar, uzun yillar "Tek üniversite" ile yetindi. Osmanli maarifinden kalan, "Darulfunun" 1933 yilinda, Istanbul Universitesi adiyla Turk Milli Egitimi'ne katildi. Boylece, Turkiye Cumhuriyeti, modern anlamda ilk ve tek universitenin sahibi oldu. Ve tek basina, genc Cumhuriyet'e, yuksek egitimli gencler yetistirdi. Istanbul Universitesi'nin bu buyuk ve sahane yalnizligina, 1944 yilinda Istanbul Teknik Universitesi son verdi. O gunden bu gune, Turkiye'nin, "imarinda ve insaasinda" binlerce muhendis ve bilim insani yetistirdi. Iclerinden ikisinin Cumhurbaskani oldugu uc Basbakan, bu universiteden mezun oldu. Ucuncu universite Ankara'da kuruldu. Baskent, cok partili secimlerin yapildigi 1946 yilinda Ankara Universitesi'ni kazandi. Sonra sira Anadolu'ya geldi. Erzurum Ataturk Universitesi, Karadeniz Teknik Universitesi, Ege Universitesi birbirini izledi. Cok partili donemde Turkiye'nin her yanindan insanlar, daha cok okul, daha cok lise istedi. Boylece, liselerde sayilarin ve kalitenin yaristigi bir donem basladi. Tam 40 yil once, 1956'da, Ingilizce egitim veren ilk Turk universitesi, Orta Dogu Teknik Universitesi olarak Ankara'da acildi. Sonra sayisal buyume hizlandi. Onbinlerce liseli gence kapilarini acan universitelerin sayisi onlardan, yirmilere tirmandi. Yabanci dilde egitim verilen Bogazici, Bilkent gibi universitelerin devreye girmesi ile bu sayi 28'e cikti. Universite yoklugundan yakinanlarin yanisira, hizla cogalan universiteler icin,"kalitesizlesme" sikayetleri ileri surulmeye baslandi. Secenekler cogalinca, "Hangisi daha iyi" sorusuna yanit aranir oldu.

ARASTIRMA NASIL YAPILDI?

Universitelerin en iyilerini belirleyebilmek icin kurdugumuz sekiz kisilik heyet; Marmara Universitesi Rektoru Prof.Dr. Omer Faruk Batirel, Yildiz Universitesi Rektoru Prof. Dr. Ayhan Alkis, ITU Vakfi Baskani ve eski rektoru Prof. Dr. Kemal Kafali, Kocaeli Universitesi Rektoru Prof. Dr. Atif Ural, Anadolu Universitesi eski rektoru Prof. Dr. Yilmaz Buyukersen, YOK Milli Komiteler Ust Komitesi Uyesi ve Istanbul Universitesi Rektor Yardimcisi Prof. Dr. Sait Guran, Bogazici Universitesi Rektor Yardimcisi Prof. Dr. Oktem Vardar, ODTU Rektor Danismani Prof. Dr. Yildirim Uctug ile Hurriyet Gazetesi Insan Kaynaklari Muduru Guldag Heper'den olusuyor. Kurul uyeleri universiteleri, egitim kalitesinden ogretim elemanlari sayisina, uluslararasi yayinlarindan arac - gerec yonunden donanimlarina, sportif, sosyal aktivitelerinden yurt imkanlarina, burs durumlarina, endustriyel iliskilerine kadar pek cok konuda degerlendirdiler. "Ogrenciye ayaklari uzerinde durmasini ogreten hangisi?" sorusuna yanit arandi. Ogrencilerin tercih siralamasinda basa koydugu universiteler belirlendi. Mezuniyet sonrasi is bulma yonunden de arastirma yapildi. Daha sonra universitelerin rektorleriyle gorustuk. Vaktiyle doya doya ogrenim gormus, eski mezunlarin sikayet ve gozlemlerini saptadik. Az ogrencili siniflarda okumus, uygulamali dersleri eksiksiz gormus olan eskilerin, genc meslektaslarinin egitim yetersizliklerini dile getiren sikayetlerini dinledik. Hizli buyume ve Anadolu'nun her yoresinde universite acmak idealinden kaynaklanan eksiklikleri saptadik.

ÖLÇÜLER YELPAZESÝ

Bütün bu bilgileri topladýktan sonra, kurul üyelerinin tümü ile Hürriyette bir araya geldik. "En iyi on üniversite" yi belirleyecek deðerlendirme kurulunun önüne, geniþ bir "ölçüler yelpazesi" acildi. Baþlangýçta, yüksek öðrenime adýmýný atan gençlerin tercihleri üzerinde duruldu. Onlar, üniversite deðil, bir meslek seçiyordu. Düþledikleri mesleði en iyi hazýrlayan bölümler onlar için önem kazanýyordu. Ve son yillarin tercihi Ýsletme, Ekonomi, Bilgisayar, Elektrik Elektronik, Endüstri, Çevre Mühendisliði, Uluslararasý Ýliþkiler gibi dallarda yoðunlasýyordu. Sonra üniversitelerin alt yapýsý, akademik düzeyi üzerinde duruldu. Ortaya baþka üniversite isimleri çýktý. Bu üniversiteler, büyük kentlerde, Türk toplumuna uzun yýllar kaliteli, aydýn insanlar yetistirmis olmakla anildi. Ve degerlendirmede yerlerini aldilar. Iyi liselerden iyi yetismis ogrencilerin, universitelere kalite kattigi uzerinde duruldu. Iyi yetismis genclerin secimleri, iyi universite secimini etkiledi. Anadolu kentlerinde acilan, hizla buyuyen universitelere haksizlik etmeme, kurul uyelerinin ciddi zamanini aldi.

HEM ZOR HEM KOLAY

Degisik degerlendirme yontemleri, secimi kolaylastirirken, bir yandan da guclestiriyordu. Cunku degerlendirme denince, kurul uyelerinin onune, genis bir olculer yelpazesi aciliyordu. Turk yasamina girmis olan yabanci dilde ogrenim veren universiteler ve yabanci dilde ogretim baslibasina bir kaliteyi cagristiriyordu. Yabanci dilde ogretim veren universiteler, kendiliginden olusmus bir bilim kurumu sicramasi degildi. Turkiye'nin cok partili demokratik duzeniyle dunyaya acilma, Bati'yla butunlesme surecini de kapsiyordu. Bu nedenlerle, yabanci dil ogrenimi veren universitelerin toplum icinde genclerin gozunde gosterdigi performans ve diger universitelerde de yabanci dile verilen agirlik uzerinde duruldu. Gittikce buyuyen, kalitesini artiran, yoresel universitelerin kendi fizik yapilari ile ilgili degerlendirmeler yapildi. Turk toplum yapisina olumlu etkileri yansitildi. Anne- babalarin, cocuklarini kendi yaninda okutma tercihlerinin, yerel universitelere guc ve deger kattigi ifade edildi. Yuksek ogretim yasamimizin son ornekleri olan ozel universiteler de ele alindi. Ve iclerinden Bilkent universitesi finalistlere katildi. Kosullarinin cok onceden hazirlandigi, devletten ve ozel kurumlarindan aldigi buyuk yardim ve destekler ozellikle belirtildi. Ama ortaya hizla buyuyen, hizla gelisen ornek bir universitenin ciktigi da anlatildi.

375 FAKÜLTE, 59 YÜKSEKOKUL

Surasi bir gercek ki ,"Ben daha iyiyim" iddialari her zaman surecek. Cunku bilimsel yaris suruyor. YOK Baskani Prof.Dr. Kemal Guruz'un de vurguladigi gibi, 72 yillik Cumhuriyet doneminde universite ogreniminin nitelik ve niceliklerini belirleyen pek cok gelisme yasandi. Ogrenci sayisinda dort bin, yillik mezun sayisinda 450, ogretim elemani sayisinda 160 katlik artislar oldu. Bugun, Turkiye'de 375 fakulte ve 59 yuksekokulda, 2 bin 173 program yurutuluyor. 229 degisik diploma veriliyor. 1 milyon 226 bin ogrenci ogrenim goruyor. Bir o kadari da, giris sinavlarina hazirlaniyor.

EN ÝYÝ ÜNÝVERSÝTELER

Boylece Kurul Turkiye'deki 61 universite arasindan "En iyi On"u secmekte zorlanmadi. Cunku, "Iyi universite","En iyi universite" onlarin tum bilimsel ve yoneticilik yasamlarinin, oncelikli konusuydu. Hepsi, boyle bir universitede calismak, boyle bir universite kurmak icin calismis, didinmis kisilerdi. Onun icin eski, yeni tum universitelerimizi, fakulte fakulte biliyorlardi. Bu nedenle, 61 universite arasinda yaptiklari degerlendirme uzun surmedi. Degerlendirme,"ilk on"a girenler arasindaki siralama konusuna gelince, uyeler arasinda, "ince cizgilerle de olsa" ayriliklar ciktigini belirtmeliyim. Bilimsel, yonetsel olculerle de degerlendirilse, bilim insanlari ve yoneticiler icin meslek titizliklerinden gelen "subjektif" unsurlar da tercihlerini etkiledi. Toplantinin bu bolumunde, siralamayi bizim yapmamiz onerisi agirlik kazandi. Yapilan degerlendirmeye gore yaptigimiz siralamaya itirazlari bulunmayacagini ve "evet" diyeceklerini bildirdiler. Ve boylece Turkiye'nin en iyi ilk on universitesi ve siralamasi soyle ortaya cikti:
1- Bogazici Universitesi
2- Ortadogu Teknik Universitesi
3- Bilkent Universitesi
4- Istanbul Teknik Universitesi
5- Hacettepe Universitesi
6- Istanbul Universitesi
7- Ankara Universitesi
8- Marmara Universitesi
9- Ege Universitesi
10- Yildiz Teknik Universitesi

EN ÝYÝ ON ÜNÝVERSÝTENÝN EN ÝYÝ BÖLÜMLERÝ

Boðazici: Ýktisat, Ýþletme, Bilgisayar, Elektrik Elektronik, Endüstri Mühendislikleri bölümleri, Siyaset Bilimi ve Uluslararasý Ýliþkiler, Psikoloji, Sosyoloji, Ýngiliz Dili ve Edebiyatý, Mütercim Tercümanlýk.
ODTU: Bilgisayar, Elektrik-Elektronik, Endustri, Makine, Insaat, Cevre, Gida, Petrol ve Dogalgaz, Havacilik muhendislikleri. Mimarlik, Sehir ve Bolge Planlama, Endustri Urunleri Tasarimi.
ITU: Insaat, Endustri, Makine, Elektrik, Elektronik ve Haberlesme,Gemi Makineleri Isletme, Cevre, Isletme, Ucak, Kontrol ve Bilgisayar, Matematik Muhendislikleri, Mimarlik.
Bilkent: Molekuler Biyoloji ve Genetik, Bilgisayar ve Enformatik, Endustri, Elektrik-Elektronik muhendislikleri, Uluslararasi Iliskiler, Bankacilik ve Finans,Turizm ve OtelIsletmeciligi, Mutercim Tercumanlik.
Hacettepe: Tip, Dis Hekimligi, Guzel Sanatlar Fakulteleri, Ingilizce egitim veren Iktisat, Isletme, Elektrik-Elektronik ve Nukleer Enerji Muhendislikleri, Hemsirelik, Cocuk Gelisimi ve Egitimi, Psikolojik Danisma ve Rehberlik.
Istanbul: Cerrahpasa Tip, Istanbul Tip, Siyasal Bilgiler Fakultesi, Hukuk, Ingilizce Iktisat, Ingilizce Isletme, Iletisim Fakultesi, Ingilizce Elektrik-Elektronik, Devlet Konservatuvari, Bilgisayar Bilimleri Muhendisligi, Hemsirelik Yuksek Okulu
Ankara: Siyasal Bilgiler, Tip, Hukuk, Iletisim ve Veteriner Fakulteleri, Beden Egitimi ve Spor, Rehberlik ve Psikolojik Danismanlik, Elektronik, Matematik Muhendislikleri
Marmara: Ingilizce egitim veren Tip, Isletme, Iktisat, Uluslararasi Iliskiler, Bilgisayar, Cevre ve Endustri Muhendislikleri, Bilgisayar ve Kontrol Ogretmenligi. Iletisim ve Guzel Sanatlar Fakultesi.
Ege Universitesi: Tip, Iktisadi ve Idari Bilimler, Iletisim Fakulteleri'yle Tekstil, Gida, Elektrik-Elektronik, Ingilizce egitim yapan Kimya Muhendislikleri, Devlet Turk Musikisi Konservatuvari
Yildiz Teknik: Bilgisayar Bilimleri, Elektronik Haberlesme, Cevre, Jeodezi ve Fotogrametri, Matematik, Endustri, Metalurji Muhendislikleri, Mimarlik, Sehir ve Bolge Planlama

01 Ocak 1997, Çarþamba, Hürriyet Darulfünun'dan Bugüne Üniversite Selma TUKEL

Makaleler